Ege’de bir renkler labirenti

Ege’yi köşe bucak gezen bir seyahat muharriri olarak en çok görmek istediğim yerlerin başında Manisa’nın tarihi Kula ilçesi geliyordu. Sahi …

19.09.2021
25
Ege’de bir renkler labirenti
REKLAM ALANI

Ege’yi köşe bucak gezen bir seyahat muharriri olarak en çok görmek istediğim yerlerin başında Manisa’nın tarihi Kula ilçesi geliyordu. Sahi bölgede onca turistik destinasyon varken, denizden uzak İç Ege’deki eski bir yerleşimi neden merak eder insan? Asırlardan süzülen karakteristik kent dokusuna ve vakti tıpkı bir kum saati üzere telaşsızca tüketen arnavutkaldırımı sokaklarından akıp giden hayata tanıklık edebilmek için… Kula, Türkiye’nin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmiş birinci ve tek jeoparkına mesken sahipliği yapıyor. İlçede çok değişik yeryüzü biçimleri var. Bunda volkanik faaliyetler, tektonik hareketler, akarsular tesirli olmuş. Örneğin Kula’nın kuzeyinde eski yanardağ yapıları, lav platoları, magma akıntıları ve peribacalarını görmek mümkün. Türkiye’nin en genç volkanlarını barındıran bölgede 10-12 bin yıl evvel yaşamış insanlara ilişkin ayak izleri de var. Kula’ya mahsus peribacaları, Gediz Nehri’nin üst kısmındaki Burgaz mevkisinde yükseliyor. Volkanik kökenli jeolojik yapıya sahip olan yöredeki bu doğal formasyonlar tıpkı Kapadokya’da olduğu üzere yağmur ve erozyonun tesiriyle meydana gelmiş.

ARA REKLAM ALANI

Pastoral senfoni

Kula’yı görülmeye bedel kılan, yalnızca sıradışı coğrafik özellikleri değil elbette. Yeniden de volkanik sert kayalar, yöre mimarisinin ana kaynağı olmuş. Geçmişi üç asır önceye uzanan klasik Kula meskenlerinin temelleri, duvarları ve köşe yapıları, ‘kara taş’ denilen volkanik bloklardan kesilmiş. Yüksek duvarların gizlediği serin avluları, kemerli dev kapıları, kafesli cumbaları, vitraylı pencereleri, alçı bezemeli ocakları, ahşap tavan göbekleri ve incelikli kalem işleriyle nam salan eski Kula konutlarının nadide örneklerini görmek üzere ilçe merkezine yaklaşıyorum.

Sabah güneşi yavaş yavaş yükselirken sokaklardaki hareketliliğin tarafı, beni doğruca çarşı meydanına çıkarıyor. Bir anda leblebiciler, demirciler, bakırcılar, yorgancılar, al yazmacılar, bez basmacılar, bonmarşeler ve esnaf lokantalarının çevrelediği özgün bir Ege kasabasının ortasında buluyorum kendimi. Selamlaşmalar, ayaküstü yapılan samimi sohbetler, ortama sıcak bir hava katıyor. Çarşı meydanına sağdan, soldan, üstten, aşağıdan bağlanan sokaklar göz alıcı bir renkler âlemine açılıyor. Derken zarafet timsali Kula konutlarının görkemli resmigeçidi başlıyor. Kimi vakit iki at arabasının geçemeyeceği ölçüde daralan sokak ortalarında kayboluyorum. Zira biliyorum ki her kayboluş, yeni keşifler demek…

Konutların duvarlarını süsleyen bordo ve lacivert üzere güçlü renkler, bir sokak ileride yerini pastoral geçişlere bırakıyor. Başak sarısından gök mavisine, şeker pembeden turuncuya adeta bir çiçek bahçesinden fırlamış bu renkler, ziyaretçisini fantastik bir labirente gelmiş üzere hissettiriyor. 18’inci yüzyıldan başlayarak 20’nci yüzyılın birinci çeyreğine dek yapı çeşitliliği gösteren ilçe, Batı Anadolu’ya mahsus tipik bir kent dokusuna sahip. Çoklukla tek ya da çift katlı inşa edilen eski Kula konutlarında üst katlar, sokağa çıkıntı yapacak biçimde tasarlanmış. Odaların iç avluya bakan kapıları, geçme ahşaptan yapılıp farklı renklere boyanmış.

Ahşap ve taşın ahengi

Açık sofaları, nakışlı dolapları, tavan göbekleri ve minderli-kırlentli geniş sekileriyle Kula meskenleri, Ege taşrasına mahsus mimari dokunun tüm ayrıntılarını yansıtıyor. Meskenlerin çeşitli kısımlarında farklı taşlar kullanılmış. Bahçe bölmeleri ve bacalarda işlemesi kolay kefeki taşlar görüyoruz. Mahrem alan olarak kurgulanan avlu duvarlarıysa koyu renkli kayrak taşıyla kaplanmış. İnce personellik gerektiren ahşap aksamlardaysa ceviz ağacı ve sarıçam tercih edilmiş. Meskenlerdeki asıl hayat alanı iç avlular, en beğenilen odalarsa üst katlarda.

Birçok kavmin gözdesiydi

Anadolu bilgesi Yunus Emre ve hocası Tabduk Emre’nin türbelerinin burada da olduğuna inanılıyor. Birkaç farklı yerde var, malum o türbelerden… Kula, Germiyanoğulları Beyliği’nin de eski başşehri. ‘Tarihi Kula’da gezilecek çok yer var’ sloganıyla tanıtılan ilçe, inanç turizmi tarafından de güçlü bir mirasa sahip. Yunan alfabesiyle yazılmış Türkçe metinlerle tanınan Karaman Hıristiyanlarının kültürel mirasını yaşatan yörede 3 kilisenin yanı sıra 20 tarihi cami var. Bölgenin medeniyet tarihiyse semavi dinlerden çok daha önceye, eski çağlara dek uzanıyor. Tarihte hoşluğu Babil Bahçeleri’yle kıyaslanan Gediz Vadisi, pek çok kavmin gözdesi olmuş. Hititlerden Perslere, Osmanlı’dan Selçuklulara onlarca uygarlığın yolu bölgeden geçmiş. Antik periyotta Katakekaumene ismi verilen bölge, volkanik yapısından ötürü ‘Yanık Ülke’ olarak anılmış. Ortaçağda bir eğitim ve fikir merkezine dönüşen Kula’nın geçmişi antik periyotlara uzanan bir kaplıca merkezi olduğunu da notlarımıza ekleyelim. Kükürt ve bikarbonat zengini Kula kaplıca sularının tarihteki izlerini sürmek isteyenler, Buyruk Hamamı’nın yolunu tutabilir. İlçenin 19 kilometre kuzeybatısındaki bu termal merkezde Roma harabeleri de var.

18’inci yüzyıldan başlayıp 20’nci yüzyılın birinci çeyreğine dek yapı çeşitliliği gösteren Kula, daracık sokaklarıyla Batı Anadolu’ya mahsus tipik bir kent dokusuna sahip.

HÖŞMERİM YİYİN

Kula, damak tadına düşkün gezginleri ziyadesiyle memnun edecek sofra geleneklerine sahip. Çarşı meydanı etrafındaki esnaf lokantalarının yanında yol üstü restoranları da konuklarına sürpriz lezzetler vaat ediyor. Kırmızı et yüklü yöre mutfağı, zeytinyağlı zerzevat yemekleriyle çeşitlendiriliyor. Kahvaltılarda peynirli, kıymalı, tahinli ve şekerli pideleryeniyor. Odun ateşinde şiş köfte, güveç, çoban kavurma, haşlama, kâğıt kebabı, tepside fırın pirzola ve İzmir köfte öne çıkan yemekler. Büyük kaplarda fırına verilen dana kuşbaşı etli çömlek kebabı patlıcan püresiyle servis ediliyor. Kula’da sofraların en değerli tamamlayıcısı, yöreye mahsus yapılan höşmerim tatlısı.

REKLAM ALANI
ETİKETLER: , , , ,
YAZAR BİLGİSİ
TatilTavsiyesi.com Co-Founder. Web tasarım , dijital pazarlama , e-ticaret, video kurgu-montaj, grafik tasarım, seo gibi konularda uzmanlaşmış bir geçmişe sahibim. Hobi olarak fotoğrafçılık blog ve makale gibi işlerle uğraşıyorum.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.